Voedselbos Strootman

lente 2021

By Eten uit het bos

April 9^th, 2021

In een vorig leven werkte Martijn Aalbrecht als financieel adviseur hypotheken bij een bank. Tegenwoordig vind je hem terug tussen de kaviaarlimoen en Turkse rabarber als De Voedselboss. Hij is de trotste bezitter van één van de oudste voedselbossen van Nederland, maar heeft dat bewust nooit aan de grote klok gehangen. Het is juist die combinatie van bescheidenheid en jarenlange ervaring die van hem één van de best bewaarde geheimen in de voedselbossen van de Lage Landen maakt. In het begin van de lente klopte ik bij hem en zijn passieve kas aan in Hengelo nabij Enschede.

Blauwe bananen

Toen Martijn in 2011 bij Martin Crawford op cursus ging, had hij nooit durven denken waar deze nieuw ontdekte interesse hem overal naartoe zou brengen. Hij "realiseerde zich meer en meer wat er écht belangrijk was in het leven", begon parttime te werken en kocht een perceel van 3.500m². Daar begon hij zich naar hartelust uit te leven als zelfverklaard voedselboswachter. Stiekem weliswaar, want hij voelde zich gedurende de eerste 6 jaar van zijn project ook wel "de dorpsgek die met planten bezig was in het bos".

Daar komt nog bij dat het stuk grond dat hij had gekocht een verschrikkelijk lastig stukje arme zandgrond bleek te zijn met een pH-waarde van 3,8 en een fluctuerende waterstand. Onder het motto "ik ga gewoon maar eens prutsen en we zien wel hoe het gaat" leerde hij met vallen en even veel opstaan wat er wél en niet werkte voor hem.

Met de leergierigheid van een eeuwige student volgde hij de ene cursus na de andere en bekeek hij een heleboel YouTube-video's waaronder die van de Canadees Stefan Sobkowiak. Dat stimuleerde hem om voortdurend te blijven experimenteren in en buiten zijn voedselbos. Zo maakte hij achter zijn woning een unieke, passieve kas waar hij exotische soorten zoals kaviaarlimoen, papaya's, granaatappel en zelfs blauwe bananen kweekt. In de winter leent de kas zich trouwens perfect voor het opkweken van voedselbosplanten zodat het stilaan een fulltime uit de hand gelopen hobbyproject is geworden.

Voedselbosverleiding

Toen er in 2018 een voedselboscursus in Overijssel werd georganiseerd door Fransjan De Waard sprak Martijn hem aan om op bezoek te komen in zijn jonge voedselbos. En vanaf dan ging het heel snel. Hij kreeg steeds meer vragen van mensen bij de opstart van nieuwe voedselbosprojecten en begon ook cursussen te geven. Daarbij spreekt hij liefst vanuit zaken die hij zelf aan de lijve heeft ondervonden. "Ik kan pas ergens iets over zeggen als ik er ervaring mee heb", aldus zijn eerlijke empirische zelve. Zo kiest hij bijvoorbeeld bij nieuwe projecten minder de typische Robijn-amandelbomen omwille van de harde schil, maar eerder voor Franse, Hongaarse en Zuid-Duitse variëteiten.

Wat de precieze waarde is van zijn advies, laat Martijn liever in het midden. Dat hoeft voor hem niet per sé uitgedrukt te worden in geld. Zijn persoonlijke traject doorheen permacultuur heeft hem sterk veranderd als mens. "Ik heb mijn baan destijds heel graag gedaan, maar zou nu niet meer hetzelfde werk kunnen doen als voorheen."

Over voedselbossen kan hij alleszins niet stoppen met te evangeliseren. Daarbij gelooft hij sterk in de kracht van verleiding. Je kan volgens hem gerust klein beginnen en groeien volgens je eigen tempo. Maar evengoed ga je voor een omvangrijk project waarbij je voldoende aandacht hebt voor het tempo van de natuur. Martijn is in het ontstaansproces van nieuwe voedselbossen graag een eerlijk klankbord. Want er bestaat niet zoiets als een "luie voedselbosboer die enkel maar aanplant en vervolgens niets meer hoeft te doen."

Eeuwig experimenteren

Martijn startte zijn voedselbos in 2011 vanop een "kaal gekapt bosperceel begroeid met pitrus hetgeen wees op een sterk gecompacteerde grond." Het was een werk van enkele jaren om de bodem terug te activeren.

Als eerste stap werd er een haag met olijfwilgen en elzen aangeplant als stikstofbinders. Het jaar daarop gingen de appel- en perenbomen samen met een heleboel pioniersbomen de grond in. Het volgende jaar was het de beurt aan de struiken. Fruitbomen zoals kaki, pawpaw, abrikoos en platte nectarine werden iets later in het systeem aangeplant, wanneer de omstandigheden gunstiger waren.

Vanaf de start werd er voortdurend gewerkt met verschillende lagen die elkaar ondersteunen met hun functies. Zo vind je er bijvoorbeeld wilg met hop als klimmer, daaronder olijfwilg, bessen en frambozen en als onderbegroeiing munt, smeerwortel en mierikswortel. En het mag best ook wat exotischer: een Chinese tamme kastanje ("eentje die beter bestand is tegen de huidige bacterie") in combinatie met rubus tricolor en Turkse rabarber geflankeerd door een resem alliums. Martijn houdt er wel van om bepaalde theoretische overtuigingen in vraag te stellen. Zo heeft hij bewust enkele planten dicht op elkaar gezet om het stigma over pH-waardes in traditionele bodemanalyses in vraag te stellen.

Vooraan vinden we een bochtige, ontworpen vijver waar heel lang water in blijft staan tot in de hoogzomer waardoor Martijn nooit moet bewateren in het voorste gedeelte. Helemaal achteraan heeft hij noodgedwongen een hek moeten plaatsen omdat het voedselbos een echte snackplek was geworden voor de reeën en konijnen. "Je creëert hier zo'n diversiteit, waardoor het contrast veel te groot is geworden met de dorre weides en monotone bossen naast ons".

Naast het werken met elkaar ondersteunende lagen, is Martijn een ongelooflijke fan van verschillende variëteiten. Zo heeft hij bijvoorbeeld 20 cultivars van kornoeljekers staan die verschillen qua oogstperiode en verwerking. Die voorkeur voor hybride - en vaak uitheemse - soorten deelt hij trouwens met Dimitri van Kwekerij De Zoetewei waar hij regelmatig plantgoed bestelt.

Voor de onderbeplanting (meerjarige groenten en struiken) hanteert Martijn een heel pragmatische aanpak waarbij hij werkt met stroken en plastic bedekking: eerst wordt er gemulcht, dan komt er enkele maanden zwarte, plastic gronddoek overheen te liggen. Niet de meest natuurlijke manier van werken - dat weet hij zelf ook - maar voor hem werkt dit versnelde proces wel perfect. Op andere plaatsen trekt hij dan weer volop de kaart van de natuurlijke successie. Zo laat hij op sommige plekken brandnetels gerust jaren staan, waarna hij kan vaststellen dat er wilgenroosjes het overnemen en hij weer de mogelijkheid krijgt om door te planten. Zo maakt iedereen zijn eigen keuzes in voedselbosland.