De Daalkouter

zomer 2022

By Eten uit het bos

December 27^th, 2022

Tijdens een lange wandeltocht gedurende zijn werk in de sociale sector, merkte Hannes dat het aardse karakter van zo'n project echt iets voor hem was. Enkele jaren - en een opleiding Landwijzer - later treffen we hem en zijn vriendin Betse aan tijdens een broeierige zomerse dag. Midden tussen de bloemen, bessen, maar ook houtkanten, heggen en bomen die ze op de Daalkouter met veel liefde verzorgen in een agroforestry-project van 2 hectare in Herzele.

De economische realiteit

Dankzij een pacht van de familie konden ze beginnen vanop een akkerland waar jaar na jaar maïs, aardappelen en graan werden geteeld. "Het eerste jaar hebben we Japanse haver als groenbemester ingezaaid, dan geklepeld en ingewerkt in de grond. Het jaar daarop hebben we de grond laten opentrekken door een diepwoeler. Sindsdien zijn er geen zware machines meer op het terrein gekomen. Je moet echter niet heiliger zijn dan de paus en soms ook keuzes maken die economisch doorwegen." Het is een punt dat Hannes regelmatig zal aanhalen en waarmee hij doelt op het feit dat economie en ecologie voor hem verbonden moeten blijven.

Ze zijn immers een landbouwproject dat zich sterk laat beïnvloeden door permacultuur en voedselbossen. Vanaf de start werd er bewust gekozen voor watervoorziening om eventuele drogere periodes te kunnen overbruggen, maar tegelijkertijd hebben ze geïnvesteerd in een waterbassin om dat opgevangen water te kunnen irrigeren op het veld. Komt goed van pas tijdens zo'n droge zomer...

1600m bessen

Op de Daalkouter wordt er zo veel mogelijk agro-ecologisch gewerkt. Concreet houdt dat in dat er zoveel mogelijk kringlopen gesloten worden en geen bestrijdingsmiddelen gebruikt worden. Korte keten en lokale afzet is daarbij enorm belangrijk. En als biologisch gecertificeerde boerderij betekent dat dus geen kunstmest en chemische bestrijding.

Maar ook in de opzet van hun teelten gaan ze bijvoorbeeld aan de slag met intercropping van de bessen waarbij planten van de ribes-familie (bv. aalbes, zwarte bes, kruisbes) worden afgewisseld met die van de rubus (framboos, braam, japanse wijnbes). En om het verhaal nog een stapje verder te trekken, maken ze ook werk van duurzame verpakkingen, efficiënt watergebruik, de aanplant van hagen en heggen en een eerlijk loon voor de boer. Al is dat laatste zeker geen sinecure.

In totaal omvat de Daalkouter zo'n 1600 lopende meter bessen. Daarnaast vind je er nog 80m peer, 80m pruim en 80m appel. De hoofdteelten gedurende het hoogseizoen zijn frambozen en aardbeien. Alle bessen groeien via een speciaal pergola-systeem naar boven. Dat heeft zo zijn voordelen: je hebt vluggere productie, minder kans op schimmels en snoei- en plukwerk zijn gemakkelijker.

De ROI van een vijver

Aan de zijkant van het perceel vinden we nog een klein (startend) voedselbos en tussen de percelen staan appelbomen, grootvruchtige kornoeljes en pawpaws. Hannes gelooft fel in die kruisbestuiving tussen landbouw en voedselbossen omdat daar sterk geëxperimenteerd en geïnnoveerd wordt met rassen en teelttechnieken. "46% van de grond in Vlaanderen is landbouwgrond. Daar liggen nog best veel mogelijkheden om dergelijke projecten uit de grond te stampen," gaat Hannes verder. "Onze manier van werken op 2ha, zou je perfect kunnen opschalen naar heel Vlaanderen."

Ze geloven bij de Daalkouter duidelijk in een landbouw waar je verschillende vormen van voedselproducties en natuur combineert: extensieve teelten (hoogstam appelbomen, voedselbos), intensievere teelten (aardbeien in serres, frambozen, fijne groenten), graslanden (mobiele kippenstal met kippen die grazen op de grasvelden) en natuur (houtkanten, hagen, poelen,..)

Al zouden landbouwers nog beter mogen vergoed worden voor het in stand houden van bepaalde ecosysteemdiensten of kleine landschapselementen (zoals bijvoorbeeld knotwilgen in de Vlaamse Ardennen). 'De return on investment van een vijver is economisch bedroevend laag, maar ecologisch speelt water een cruciale rol in het ecosysteem", besluit hij met een glimlach.