Fruitzforlife

zomer 2021

By Eten uit het bos

July 3^rd, 2021

Ecologische ondernemers die een opleiding gevolgd hebben bij de grondlegger van permacultuur Bill Mollison. Ze zijn in België en Nederland waarschijnlijk op één hand te tellen. Sjef en Wilma van Dongen maken deel uit van dit select clubje. Sinds 2008 runnen zij het bedrijf Fruitzforlife met als doel om zo veel mogelijk eetbaar landschap te ontwikkelen en de wereld vol te planten met bomen. Ik bracht een bezoek aan hun meest recente project: een plantenkwekerij waar ze die droom met heel veel passie aan het vervullen zijn en een interessante brug slaan tussen economie en ecologie.

Vertrek uit een Braziliaans voedselbos

Na zijn studies plantenteeltwetenschappen aan de Universiteit van Wageningen, belandde Sjef in een managementpositie in de agro-industrie. Toen hij op zijn 26e de onverwachte diagnose kreeg van de ziekte van Crohn, besloot hij om zich meer te gaan richten op puur en gezond eten. Permacultuur bracht hem tijdens die zoektocht een antwoord op zijn vele vragen. Na enkele jaren geleefd te hebben in een Braziliaans voedselbos, was er toch de lokroep om terug naar Nederland af te zakken.

Geïnspireerd door de boekenreeks van Anastasia ‘De zoemende ceders’ wilde hij achterin zijn tuin op een perceel van 1ha zo zelfvoorzienend mogelijk beginnen leven. Dat lukte hem aardig en hij ging zich de jaren nadien steeds meer verder professionaliseren om zijn werkwijze te kunnen opschalen. Momenteel ontwerpt hij vooral grotere agroforestry-projecten in Nederland en helpt hij boeren om de transitie te maken van traditionele monoculturen naar meer gediversifieerde vormen van landbouw. Daarbij gaat hij zo volledig mogelijk te werk om klanten het volledige pakket te kunnen aanbieden. Hij maakt het ontwerp, kweekt zijn planten zelf, komt eigenhandig (en machinaal) de bomen planten en zorgt voor de nodige begeleiding achteraf.

Van varkens naar bomen

Begin 2020 transformeerde Sjef de varkenskwekerij van zijn oom en het omringende maïsland om tot een plantenkwekerij gericht op agroforestry. Voor de selectie van het beste plantgoed kon hij terugvallen op de jarenlange ervaring met het experimenteren van de moederplanten in zijn eigen tuin. Zo kwam hij uit bij de meest ziekteresistente en best smakende rassen om op verder te gaan kweken. Denk daarbij aan allerhande variaties van moerbeien, peperbomen, vlierstruiken, appelbessen, kersen, pawpaws, krulziektevrije perziken, geënte kastanjes, walnoten en druiven. Het resultaat is een unieke versmelting van een plantenkwekerij en een agroforestry-project van 3,5 hectare dat zich nog het best laat omschrijven als "een mooi compromis van orde en biodiversiteit".

Sjef heeft een heel pragmatische kijk op de dingen die goed aansluit bij de leefwereld van agrariërs. De combinatie van enerzijds kennis over de juiste rassen en anderzijds beschikbaarheid van het juiste plantgoed werkt heel drempelverlagend. "Melkvee en noten gaan bijvoorbeeld heel goed samen. Het zijn dus vooral notenbomen (kastanjes, hazelaars, walnoten) en nieuwe vruchtselecties zoals bijvoorbeeld honingbessen, duindoorns en olijfwilgen die heel interessant zijn om in ons klimaat te produceren", geeft Sjef aan.

"Voor een boer blijft het wel een hele grote stap om een boom te planten", zo gaat hij verder. Dus is het ook heel belangrijk om hem/haar goed te begeleiden in dat proces. Al ziet hij - gebaseerd op zijn ervaring binnen de agro-industrie in zowel België als Nederland - wel dat de agrarische sector in België op dat vlak nog meer achterstand heeft. "Het veranderingsmanagement dat hierbij komt kijken, met name dat je de boer gewoon helpt om er te geraken, loopt in Nederland iets makkelijker." Sjef is er echter rotsvast van overtuigd dat nog heel veel boeren stap voor stap de overstap zullen maken.

The Biggest Little Farm van Nederland

Impact hebben, vormt een belangrijke drijfveer voor Fruitzforlife. En dan beland je vanzelfsprekend bij de grotere projecten. Zo zijn de Herenboeren in Nederland bijvoorbeeld een belangrijke klant voor hem waar hij mooie projecten mee realiseert. Een ander voorbeeld is de bosboerderij Janmiekeshoeve in Mariahout. Daar wordt 18,5 hectare omgevormd naar een agroforestry- en voedselbossysteem met landschapselementen en wordt zo "The Biggest Little Farm van Nederland" gemaakt, aldus Sjef.

Naast die grote projecten die hij uitvoert samen met boeren, wilt Sjef graag mensen met zijn plantenkwekerij op weg helpen met de aanleg van hun eigen voedselbos. Daarbij gelooft hij sterk in de kracht van de critical mass: "Als 10% van de mensen overtuigd zijn van het belang van agroforestry en voedselbossen, dan komt het er ook gewoon van." Om mensen het ook hier makkelijk te maken, zou hij graag voedselbospakketten willen aanbieden met specifieke plantensoorten. Realistisch als hij is, geeft Sjef wel aan dat je met een voedselbos niet (financieel) rijk van gaat worden.

Voor de toekomst van zijn eigen project zou Sjef graag dit perceel laten evolueren tot een showcase van wat er mogelijk is met agroforestry. "Zo zou ik graag éénjarigen tussen de bomen willen beginnen kweken en ook dieren willen integreren in het systeem."