Den Food Bosch

winter 2021

By Eten uit het bos

March 1^st, 2021

Liefde voor natuur

Altijd mooi om te zien hoe natuur mensen écht kan verbinden. Ruud & Merel hebben elkaar gevonden in een gedeelde liefde voor duurzamer en gezonder voedsel. Onder de volledig toevallig gevonden - maar wel helemaal toepasselijke - naam Eufloria ontwerpen ze natuurlijke tuinen en landschappen. Toen ze in maart 2020 getipt werden om een voedselbos in Sint-Michielsgestel over te nemen, besloten ze de sprong te wagen. Niet helemaal goed wetende wat hen daar allemaal te wachten zou staan...

Ecologische ondernemers

Hoe word je voedselboswachter? Volgens Ruud & Merel is het een organisch proces geweest dat begon bij de aanleg van een klein stukje moestuin aan Ruuds ouderlijke huis. Toen het koppel een stuk weiland bij hun eigen huis van 5000m² begon aan te planten, wees een bevriende kweker hen erop dat ze eigenlijk bezig waren met het aanleggen van een eigen voedselbos. Bovendien bleken ze best wel handig met het aanvragen van subsidies (Merel) en het uittekenen van grondplannen (Ruud). Zo zijn ze bewuster dat pad beginnen verkennen "al brainstormend rond een kampvuurtje".

Het leidde hen uiteindelijk richting een openstaande vacature van Stichting Den Food Bosch waar ze op zoek waren naar een nieuwe beheerder. Op een 'jong, divers agro-ecosysteem met veel potentie op 0,8 hectare' zouden Ruud & Merel hun groene dromen verder kunnen uitbouwen.

Ze gingen in dialoog met de Stichting en besloten om vooral in te zetten op activiteiten zoals rondleidingen, ent- en stekworkshops om geld in het laatje te krijgen. Corona gooide hier en daar wel roet in het eten, maar ze zijn voldoende realistisch om te beseffen dat je uit een jong voedselbos niet een volledig maandloon kan halen. "Er is trouwens nog steeds - in mijn ogen - niemand die dat echt doet. Enkel zo iemand als Sjef Van Dongen slaagt er wel in, maar in dat stadium zitten wij nog niet", aldus Ruud.

Naast tal van ontwerpen voor andere voedselbossen en eetbare tuinen, investeerden ze ook in de aankoop van een boshuisje gelegen op een kleinschalig natuurpark. Die verhuur zorgt mee voor een stabieler inkomen. Knap om te zien hoe het koppel in alle activiteiten zo complementair is.

Syntropy meets reality

Stichting Den Food Bosch zorgde in de winter van 2017 voor de aanplant op grond van Waterschap de Dommel. Het ontwerp van het voedselbos is gebaseerd op de Bachelor-thesis van Janine Raabe, die samen met Paul Müller de drijvende kracht was vanaf de aanplant in 2017 tot en met het beheer eind 2019.

Het systeem is ontworpen als een 'productievoedselbos' en werd in bogen aangeplant zodat er op een heel gestructureerde manier kon geplant/beheerd/geoogst worden. Voornaamste inspiratiebron vormde syntropic farming van de in Brazilië actieve Ernst Götsch waarbij men natuurlijke successieprocessen gaat opdrijven. Zo krijg je een versnelde opbouw van bodemvruchtbaarheid, een hogere biomassa-productie en natuurlijk ook meer oogst. Er wordt gestart met dichte plantafstanden tussen bv. fruitbomen en ondersteunende bomen waarbij het systeem vervolgens geleidelijk wordt uitgedund door intensief te snoeien. Ook in Den Food Bosch staan er per fruitboom zo'n 4 of 5 ondersteunende bomen die ze in 2020 zijn beginnen opsnoeien "zodat het een stammetje wordt."

Voor de hogere biomassa-productie was er ook geëxperimenteerd met verschillende speciale grassen die heel snel groeien om voldoende stikstof in het systeem te voorzien. Resultaat? Bij de overname in april 2020 troffen Ruud & Merel metershoge (olifanten)grassen aan die de structuur letterlijk overwoekerd hadden. In combinatie met drogere zomers en geen bewatering zorgde dit voor een verhoogde hoge uitval van kruiden en achterstand bij klein fruit en fruitbomen.

Een harde reality check, want ze hadden gehoopt om vanaf 2021 al verder te staan qua productie, maar het gaat iets langer duren dan verwacht. "De planten hebben nog iets meer liefde nodig", aldus Merel. En toch is Ruud nog wel overtuigd van het feit dat het syntropic systeem kan werken, mits gebruik van de juiste soorten. Dat ze momenteel het raden hebben naar welke cultivars allemaal werden aangeplant in Den Food Bosch, maakt het er echter niet makkelijker op.

Dromen van een boereninkomen

Als ze écht mogen dromen, weten ze perfect wat ze willen doen. De lessen die ze hebben geleerd uit het ontwerp van Den Food Bosch in de praktijk gaan toepassen op een naburig stuk weiland van 5 hectare. Ze zijn er van overtuigd dat ze vanaf het 2e of 3e jaar hun afzet gaan kunnen verkopen om vervolgens vanaf een jaar of 6-7 een normaal "boereninkomen" te hebben.

Concreet zouden ze dan in het seizoen willen werken volgens een CSA-principe waarbij gezinnen een abonnement kunnen kopen op kruiden, fruit, (eetbare) bloemen die je voor een maandbedrag kan oogsten. Ruud & Merel zien zichzelf niet als boeren, maar ze zouden wel graag mensen dichterbij de natuur wille brengen door ze zelf hun appels, nashiperen, japanse wijnbessen, frambozen, ... te laten plukken.

Want dat is wel de boodschap die zij willen meegeven: je kan alternatief boeren, maar je moet wel ondernemend zijn. "Je wordt er geen miljonair van, maar het is wel met de natuur mee bewegen. En als we dan een beetje meer natuurlijk gaan eten én een boerensalaris hebben, gaan we toch de goeie richting op," besluiten ze in koor.